ස්වර්ණ භූමි / ජය භූමි ඉඩම

by satas on March 11, 2026

ස්වර්ණ භූමි / ජය භූමි ඉඩම සම්බන්ධයෙන් ඔබගේ අයිතිය, උරුමය සහ අනාගතය පිළිබඳ සම්පූර්ණ විග්‍රහයක්

ඔබත් ස්වර්ණ භූමි, ජය භූමි, රන් භූමි වැනි රජයේ ඉඩම් ප්‍රදානයක හිමිකරුවෙක්ද? එසේත් නැතිනම්, ඔබගේ දෙමව්පියන්ට එවැනි ඉඩමක් හිමිද? මෙම ඉඩම් සාමාන්‍ය සින්නක්කර ඔප්පුවක් මෙන් නොවන බව ඔබ දන්නවාද? මෙම ඉඩම ඇපයට තබා ණයක් ගන්නේ කෙසේද? ඔබගෙන් පසු මෙහි උරුමය තීරණය වන්නේ කෙසේද? දරුවන් අතර ආරවුල් නැතිව අනාගතය සුරක්ෂිත කරගන්නේ කෙසේද? ඔබගේ සියලු ගැටලුවලට පිළිතුරු මෙම ලිපිය තුළ අන්තර්ගත වේ.

ඔබගේ ඔප්පුවේ සැබෑ තත්ත්වය

මෙය “නිරවුල්” ඔප්පුවක්ද?

බොහෝ දෙනාට ඇති ප්‍රධානම ගැටලුව මෙයයි. සරලවම කිවහොත්, නැත . ස්වර්ණ භූමි සහ ජය භූමි බලපත්‍ර ඉඩම්, නීතිමය සහ වාණිජමය වශයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම “නිරවුල් ඉඩම්” ලෙස නොසැලකේ.

“නිරවුල් ඉඩමක්” යනු පූර්ණ අයිතිය (සින්නක්කර) ඇති, නිදහසේ පැවරිය හැකි , පහසුවෙන් ණය ලබාගත හැකි ඉඩමකි. නමුත් ස්වර්ණ භූමි ඉඩම් වලදී තත්ත්වය වෙනස්ය

අයිතියේ ස්වභාවය

මෙම ඉඩම් “සින්නක්කර” ඉඩම් නොවේ. ඒවා රජය විසින් ජනතාවට ලබාදුන් “ප්‍රදානයන්” (Grants) හෙවත් බලපත්‍ර වේ. ඉඩමේ පරම අයිතිය තවමත් රජය සතු වන අතර, ඔබට ලැබී ඇත්තේ එහි භුක්තිය සහ භාවිතය සඳහා වූ කොන්දේසි සහිත අයිතියකි.

සීමාවන්

ඉඩමේ පරම අයිතිය රජය සතු නිසා, මෙම ඉඩම් නිදහසේ විකිණීමට , පැවරීමට හෝ බැංකු ණයක් සඳහා ඇපයක් ලෙස තැබීමට සීමාවන් පවතී.

ස්වර්ණ භූමි, ජය භූමි බිහිවීමට හේතු වූ ඓතිහාසික පසුබිම

අද අප දකින ස්වර්ණ භූමි, ජය භූමි වැනි ඉඩම් දීමනා ක්‍රම නිකම්ම ඇති වූවක් නොවේ. ඒවා, අපේ රටේ ජනතාවට ඉඩම් අහිමි කළ යටත් විජිත සමයේ සිදු වූ ඓතිහාසික අසාධාරණයක සෘජු ප්‍රතිඵලයකි. 1815ට පෙර මෙරට ඉඩම්වල අයිතිය රජතුමා සතු වූ අතර, 1840දී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් හඳුන්වා දුන් “මුඩුබිම් ආඥා පනත” වැනි නීති මගින්, ලිඛිත ඔප්පුවකින් තම අයිතිය සනාථ කළ නොහැකි වූ පාරම්පරික ඉඩම් අක්කර දහස් ගණනක් රජය සතු දේපළ බවට පත් කරන ලදී. මෙමගින් අපේම රටේ, අපේම ජනතාව ඉඩම් අහිමි වූවන් බවට පත් විය. මෙම ඓතිහාසික අසාධාරණය නිවැරදි කිරීමේ සහ ඉඩම් නොමැති ජනතාව සවිබල ගැන්වීමේ අවශ්‍යතාවය, නිදහසින් පසු රජයන්ට උරුම වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්වර්ණ භූමි වැනි ඉඩම් බෙදාදීමේ වැඩසටහන් බිහි විය.

ස්වර්ණ භූමි, ජය භූමි, රන් භූමි බලපත්‍ර වල ඇත්තටම වෙනසක් තිබේද?

බොහෝ දෙනෙකුට ඇතිවන ප්‍රශ්නයක් නම්, තම ඔප්පුව “ස්වර්ණ භූමි” ද, “ජය භූමි” ද, නැතිනම් “රන් බිම” ද යන්න මත එහි නීතිමය තත්ත්වයේ වෙනසක් තිබේද යන්නයි.

මෙහිදී ලබා දිය හැකි සරලම සහ සෘජු පිළිතුර නම්, මේවා අතර කිසිදු මූලික නෛතික වෙනසක් නොමැති බවයි. මෙම නම් යනු, ඉඩම් බෙදා දෙනු ලැබූ කාලවකවානුවලදී බලයේ සිටි විවිධ රජයන් විසින් තම තමන්ගේ වැඩසටහන් සඳහා යොදාගත් “ලේබල” හෙවත් “වෙළඳ නාම” පමණි.

වැදගත්ම කරුණ වන්නේ, මෙම ඔප්පුව කුමන නමකින් හැඳින්වුවද, මේ සියලුම ඉඩම් ප්‍රදානයන් නිකුත් කර ඇත්තේ එකම මව් නීතියක් යටතේ වීමයි. එනම්, 1935 අංක 19 දරණ ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනතයි. එබැවින්, ඔබගේ ඔප්පුවේ නම කුමක් වුවත්, අයිතිය, උරුමය, ණය ලබා ගැනීම සහ පැවරීම සම්බන්ධයෙන් බලපාන නීති රීති සහ ක්‍රියාපටිපාටි මේ සියල්ලටම පොදු සහ එක සමාන වේ.

ඔබගේ ප්‍රදානයෙන් ණයක් ලබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් 2022 සංශෝධනයෙන් ලැබුණු විශාල පහසුව!

පෙර පැවති ක්‍රමය යටතේ, මෙම ඉඩම් ඇපයට තබා ණයක් ලබාගැනීමේදී ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයාගේ අනුමැතිය ලබාගැනීම ඉතා සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියක් විය. නමුත්, 2022 අංක 11 දරන ඉඩම් සංවර්ධන (සංශෝධන) පනත මගින් එම බාධකය ඉවත් කර, බලපත්‍රලාභීන්ට විශාල පහසුවක් සලසා දී ඇත.

නව නීතියට අනුව

ඔබගේ ඉඩම, පහත සඳහන් පිළිගත් මූල්‍ය ආයතන වෙත උකස් කිරීමේදී, ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයාගේ පූර්ව අනුමැතිය තවදුරටත් අවශ්‍ය නොවේ

බලපත්‍රලාභී වාණිජ බැංකුවක්

රාජ්‍ය උකස් හා ආයෝජන බැංකුව

ජාතික නිවාස සංවර්ධන අධිකාරිය

ලංකා සංවර්ධන මුදල් සංස්ථාව

ශ්‍රී ලංකා ජාතික සංවර්ධන බැංකුව

ශ්‍රී ලංකා නිවාස සංවර්ධන මූල්‍ය සංස්ථා බැංකුව

වෙනත් නියමිත ආයතනයක්

මෙම ඉතා වැදගත් වෙනස නිසා, ඔබට දැන් ඔබගේ ඉඩම වඩාත් පහසුවෙන් මූල්‍ය අවශ්‍යතාවයක් සඳහා ඇපයක් ලෙස භාවිතා කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඔබට අයිති නැති ඉඩමක් මිලදී ගැනීම සඳහා ණය ලබාගැනීමට තවමත් නොහැක.

අනාගතය සුරක්ෂිත කිරීම

උරුමය සහ පැවරීම පිළිබඳ නවතම නීතිය

බලපත්‍රලාභියා මිය ගිය විට උරුමය තීරණය වන ආකාරය

ගැටුම් වළකන හොඳම සහ ආරක්ෂිතම මග

බලපත්‍රලාභියෙකුට තම ඉඩම, තමන්ගෙන් පසු හිමිවිය යුත්තේ කාටදැයි නීත්‍යානුකූලව නම් කර තැබිය හැක. මෙය නාමයෝජනාව ලෙස හැඳින්වේ. ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයෙන් ලබාගන්නා නාමයෝජනා පත්‍රයක් පුරවා ලියාපදිංචි කිරීමෙන්, මරණයෙන් පසු කිසිදු ආරවුලකින් තොරව එම පුද්ගලයාට ඉඩම හිමි වේ. 2022 පනතින් උරුම රීති වෙනස් වුවද, නාමයෝජනාවක් කිරීම තවමත් ඔබගේ කැමැත්ත ඉටුකරගැනීමට ඇති හොඳම ක්‍රමයයි.

නාමයෝජනාවක් නොමැති විට 2022 සංශෝධනයෙන් හඳුන්වා දුන් නව උරුම රීති

බලපත්‍රලාභියෙකු නාමයෝජනාවක් නොකර මිය ගියහොත්, උරුමය තීරණය වන්නේ 2022 සංශෝධන පනත මගින් හඳුන්වා දුන් නව, පැහැදිලි අනුපිළිවෙලකට අනුවයි.

පළමු ප්‍රමුඛතාවය – ඉඩම සංවර්ධනය කළ තැනැත්තාට

උරුමකරුවන් අතරින් යම් අයෙකු (උදා: එක් දරුවෙකු ) එම ඉඩම සංවර්ධනය කර ඇත්නම්, වයස නොසලකා, උරුමය එම ඉඩම සංවර්ධනය කළ පුද්ගලයාට හිමිවිය යුතුය.

දෙදෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි ගණනක් සංවර්ධනය කර ඇත්නම්, ඔවුන්ට (හවුලේ) හිමිවිය යුතුය.

දෙවන ප්‍රමුඛතාවය – වයසින් වැඩිමහල් තැනැත්තාට

ඉඩම කිසිවෙකු විසින් විශේෂයෙන් සංවර්ධනය කර නොමැති නම් පමණක්, ඥාති කාණ්ඩයේ (උදා: දරුවන්ගේ කාණ්ඩයේ) සිටින වයසින් වැඩිමහල්ම පුද්ගලයාට උරුමය හිමි වේ. මෙහිදී ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදයක් නොසැලකේ.

ඥාතීන්ගේ අනුපිළිවෙල

උරුමය හිමිවන ඥාතීන්ගේ ප්‍රමුඛතා අනුපිළිවෙලද පනත මගින් දක්වා ඇත

(i) දරුවන් ,

(ii) මුණුබුරු මිණිබිරියන් ,

(iii) දෙමව්පියන් ,

(iv) සහෝදර සහෝදරියන් ආදී වශයෙනි.

“ඥාතියා” යන්නට ලේ ඥාතියකු හෝ දරුකමට හදාගත් ඥාතියකු ඇතුළත් වන අතර, විවාහයෙන් ඇතිවන ඥාතිකමක් ඇතුළත් නොවේ.

රජය “සුදුසු” උරුමක්කරුවෙකු තෝරන්නේ ඇයි?

රජය මෙයට මැදිහත් වන්නේ, මෙම ඉඩම් හුදෙක් පුද්ගලික දේපළක් ලෙස නොව, රටේ සංවර්ධනයට දායක වන ජාතික සම්පතක් ලෙස සලකන බැවිනි. ඉඩම වගා නොකර පුරන් වීම වැළැක්වීම , රටේ කෘෂි ඵලදායිතාව සහ ආහාර සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කිරීම, සහ ප්‍රදානයේ මුල් සමාජ අරමුණ ඉටු කිරීම මෙහි මූලික අභිප්‍රායයි.

බලපත්‍රය පැවරීම, නීතිමය ක්‍රමවේද, සීමාවන් සහ අවදානම්

බලපත්‍රලාභියෙකුට තමන් ජීවත්ව සිටියදීම , තමන් කැමති අයෙකුට ඉඩම පැවරීමට අවශ්‍ය නම්, එය කළ හැක්කේ ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනතේ දැඩි නීතිමය රාමුව තුළ පමණි. මෙහිදී පැවරුම් සිදු කළ හැකි ප්‍රධාන ක්‍රම දෙකක් සහ ඊට අදාළ කොන්දේසි පවතී.

(අ) අනුමත පැවරුම් ක්‍රම දෙක:

ලේ ඥාතියෙකුට පැවරීම

බලපත්‍රලාභියාට, තම පවුලේ ලේ ඥාතියෙකුට (උදා: දරුවෙකු , සහෝදරයෙකු ) ඉඩම පැවරිය හැක. මෙහිදී විවාහය හරහා සම්බන්ධ වන ඥාතීන් (උදා: ලේලි, බෑනා) ලේ ඥාතීන් ලෙස නොසැලකෙන බව මතක තබාගත යුතුය.

පවුලෙන් පිටස්තර අයෙකුට පැවරීම

පවුලෙන් පිටස්තර අයෙකුට ඉඩම පවරන්නේ නම්, එම පුද්ගලයා අඩු ආදායම්ලාභී ගොවි ප්‍රජාවට අයත් අයෙකු වීම අනිවාර්ය වේ.

(ආ) පිටස්තරයෙකුට පවරන්නේ නම්, ඔබ දැනගත යුතුම කොන්දේසිය

පවුලෙන් පිටස්තර අඩු ආදායම්ලාභී ගොවියෙකුට ඉඩම පවරන්නේ නම්, මුල් බලපත්‍රලාභියා (පවරුම්කරු), තමාට මෙම ඉඩම හැර ජීවත් වීම සඳහා වෙනත් ඉඩමක් ඇති බව ඔප්පු කළ යුතුය.

රජය මෙම කොන්දේසිය පනවා ඇත්තේ ඇයි?

මෙම ඉඩම් ලබා දී ඇත්තේ බලපත්‍රලාභියාගේ පවුලේ ජීවනෝපාය සහ ආදායම් මාර්ගය සුරක්ෂිත කිරීමටයි. එසේ ලබාදුන් එකම ඉඩම විකුණා හෝ පවරා දමා, එම පවුල නැවතත් අසරණ සහ ඉඩම් අහිමි තත්ත්වයට පත්වීම වැළැක්වීම රජයේ අරමුණයි. තමන්ට වෙනත් ඉඩමක් ඇති බව ඔප්පු කිරීමෙන්, මෙම පැවරීමෙන් පසු මුල් බලපත්‍රලාභියා අසරණ නොවන බවට රජය සහතිකයක් ලබා ගනී.

(ඇ) නීති විරෝධී සහ සම්පූර්ණයෙන්ම අවලංගු පැවරුම්

බොහෝ දෙනෙක් නොදැනුවත්කම නිසා සිදුකරන බරපතලම වරද මෙයයි. ස්වර්ණ භූමි හෝ ජය භූමි ඉඩමක්,

ඇටෝනි බලපත්‍රයකින් (Power of Attorney)

දිවුරුම් ප්‍රකාශයකින් (Affidavit)

පැවරීමට හෝ ‘විකිණීමට’ කිසිසේත්ම නොහැක. එසේ සිදුකරන ගනුදෙනුවක් නීතිය ඉදිරියේ සම්පූර්ණයෙන්ම අවලංගු වේ. ඔබ එවැනි ගනුදෙනුවකට මුදල් යොදවා ඇත්නම්, ඔබට එම ඉඩමේ කිසිදු අයිතියක් හිමි නොවන අතර, ඔබගේ මුදල්ද ඔබට අහිමි වනු ඇත. බලපත්‍රයේ පැහැදිලිවම ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයාගේ ලිඛිත අවසරය අනිවාර්ය බව සඳහන් කර ඇත්තේ මේ නිසාය.

(ඈ) නිවැරදි සහ එකම නීත්‍යානුකූල ක්‍රියාවලිය

බලපත්‍රලාභියා විසින් ඉඩම පැවරීමට අවශ්‍ය බව දන්වමින් ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයාට ලිඛිත ඉල්ලීමක් කළ යුතුය.

මෙම ඉල්ලීම, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයේ ඉඩම් නිලධාරියාට හෝ ජනපද නිලධාරියාට යොමු කෙරේ.

එම නිලධාරියා සහ අදාළ ග්‍රාම නිලධාරියා විසින් සිදුකරන පරීක්ෂණයකින් පසු ලබාදෙන නිර්දේශ මත, පැවරීම සඳහා ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයාගේ අනුමැතිය ලබා දෙනු ලැබේ.

(ඉ) ඉඩම් “විකිණීම” පිළිබඳව විශේෂ අවවාදයක්

නීත්‍යානුකූලව, රජයෙන් ලබා දෙන මෙම ඉඩම් විකිණීමට හැකියාවක් නැත.

නමුත්, පවතින ආර්ථික අපහසුතා මත, අවිධිමත් ලෙස මුදලට විකිණීම සහ මිලදී ගැනීම් සමාජයේ සිදුවේ. මෙහිදී ඔබ තේරුම් ගත යුතු බරපතලම කාරණය නම්, එසේ ඉඩමක් මුදලට මිලදී ගත්තද, ඉහත සඳහන් විධිමත් පැවරීමේ ක්‍රියාවලිය හරහා ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයාගේ අනුමැතිය ලබා ගන්නා තුරු, එම ඉඩමේ නීත්‍යානුකූල අයිතිය ගැනුම්කරුට හිමි නොවීමයි. නීතිය ඉදිරියේ, ඉඩමේ අයිතිය තවමත් මුල් දීමනාපත්‍රලාභියා සතුවම පවතී. එමනිසා, එවැනි ගනුදෙනුවක් ගැනුම්කරුට ඉතාමත් අවදානම් සහගත වේ.

වර්තමාන දේශපාලන තත්ත්වය (2025 ඔක්තෝබර් වන විට)

තාවකාලිකව අත්හිටවූ “උරුමය” වැඩසටහන ගැන ඔබ දැනගත යුතු දේ

මෙම ප්‍රදාන ඔප්පු, සම්පූර්ණයෙන්ම නිරවුල් “සින්නක්කර” ඔප්පු බවට පත් කිරීමේ අරමුණින්, 2024 වසරේදී පෙර පැවති රජය විසින් “උරුමය” වැඩසටහන හඳුන්වා දෙන ලදී. කෙසේ වෙතත්, වත්මන් රජය , එම වැඩසටහන පෙර පැවති ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීම තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට තීරණය කර ඇත. ඊට හේතු ලෙස, ඉඩම් මහා පරිමාණ සමාගම් අතට පත්වීම වැළැක්වීම සහ පුළුල් ජාතික ඉඩම් ප්‍රතිපත්තියක් යටතේ මෙම ගැටලුව විසඳීමේ අවශ්‍යතාවය පෙන්වා දී ඇත. මේ වන විට එහි සමාලෝචනය පිළිබඳ විද්වත් කමිටු වාර්තාව කැබිනට් මණ්ඩලය වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතව ඇති බවත්, එම වාර්තාවේ ඇති කරුණු සමාලෝචනයෙන් පසු කැබිනට් මණ්ඩල තීරණය මත මෙම ඉඩම්වල අනාගතය, තීරණය වනු ඇත.