‘බිම් සවිය’ සහතිකය?
by satas on March 4, 2016
“ඔබේ ඉඩමේ තියෙන්නේ සාමාන්ය ඔප්පුවක්ද? නැත්නම් ‘බිම් සවිය’ සහතිකයක්ද? 
ලංකාවේ ඉඩම් නීතිය සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට හරවන, හැබැයි අවුරුදු 26ක් තිස්සේ ඇදෙන ‘බිම් සවිය’ ගැන ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතු A to Z ඇත්ත කතාව මෙන්න! 
“
“අපි ඉඩමක් ගනිද්දී බලන්නේ “ඔප්පුව පිරිසිදුයිද, අවුරුදු 30ක පත්තිරු (Path iru) තියෙනවද” කියලයි. ඒකට කියන්නේ ඔප්පු ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්රමය (Deed Registration). හැබැයි මේ ක්රමය නිසා ලංකාවේ ඉඩම් නඩු ලක්ෂ ගාණක් උසාවි වල පිරිලා තියෙනවා. එකම ඉඩමට ඔප්පු 3-4ක් තියෙනවා.
මේ හොර ඔප්පු සහ ඉඩම් ආරවුල් 100%ක්ම නැති කරන්න, ඕස්ට්රේලියාවේ ‘Torrens System’ එක ආදර්ශයට අරන් ලංකාවට ගෙනාපු නීතිය තමයි 1998 අංක 21 දරන හිමිකම් ලියාපදිංචි කිරීමේ පනත හෙවත් “බිම් සවිය”.
මේකෙදි වෙන්නේ ලියවිල්ලක් (ඔප්පුවක්) රෙජිස්ටර් කරනවා වෙනුවට, කෙලින්ම ‘අයිතිය’ රෙජිස්ටර් කරන එකයි. මේ සම්පූර්ණ ක්රියාවලිය සිද්ධවෙන විදිහ, වාසි, අවාසි සහ 2026 වෙද්දී මේකේ අලුත්ම තත්ත්වය අදම තේරුම් ගන්න:
1. බිම් සවිය සහතිකයක් හැදෙන A to Z ක්රියාවලිය:පියවර 1 (මැනීම): මුලින්ම මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ඇවිත් මුළු ගමම එකට මනිනවා (Cadastral Mapping). මැනලා ඔබේ ඉඩමට ඉලක්කම් 12ක සුවිශේෂී කේතයක් (Parcel Number) දෙනවා.
පියවර 2 (පරීක්ෂාව): ඉඩම් නිරවුල් කිරීමේ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ගමට ඇවිත්, ඔබේ පරණ ඔප්පු ටිකයි, පත්තිරු ටිකයි චෙක් කරලා අයිතිය තහවුරු කරගන්නවා.
පියවර 3 (ගැසට් කිරීම): “මේ ඉඩම අයිති මෙයාටයි” කියලා රජයෙන් ගැසට් කරනවා. කාටහරි විරුද්ධත්වයක් (Objection) තියෙනවා නම් මේ වෙලාවේ කියන්න ඕන.
පියවර 4 (සහතිකය නිකුත් කිරීම): කිසිම ප්රශ්නයක් නැත්නම්, රෙජිස්ට්රාර් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ඔබට සුපිරි “පළමු පන්තියේ (Class A) හිමිකම් සහතිකයක්” දෙනවා.
2. බිම් සවිය නිසා ලැබෙන ‘මාරාන්තික’ වාසි:රජයේ පරම වගකීම: Class A සහතිකයක් ලැබුණා කියන්නේ ඔබේ ඉඩමට වෙන කවුරුත් අයිතිවාසිකම් කියන්න බෑ. කවුරුහරි හොර ඔප්පුවක් හැදුවොත්, රජයෙන් ඔබට වන්දි ගෙවනවා (State Guarantee).
පත්තිරු බලන්න ඕන නෑ: මේ ඉඩමක් විකුණද්දී අවුරුදු 30ක පත්තිරු බලන්න ඕන නෑ. අර ඉලක්කම් 12 කේතය ගැහුවම පරිගණකයෙන් ඔක්කොම විස්තර එනවා. බැංකු ණයක් (Loan) ගන්න ගියාම පැය 24න් පාස්!
මායිම් ආරවුල් නෑ: GPS තාක්ෂණයෙන් ඩිජිටල් සිතියමක් හදන නිසා කවුරුවත් වැටවල් පන්නලා අල්ලගන්න බෑ.
3. මේකේ තියෙන භයානකම අවාසි (The Dark Side):වැරදුණොත් හදන්න අමාරුයි: මේකේ තියෙන ලොකුම අවදානම තමයි, මනින වෙලාවේ ඔබේ නමේ අකුරක් හරි මායිමක් හරි වැරදිලා Class A සහතිකය නිකුත් වුණොත්… ඒක හදන්න රෙජිස්ට්රාර්ටවත් බෑ! අනිවාර්යයෙන්ම දිසා අධිකරණයකට (District Court) ගිහින් නියෝගයක් ගේන්නම ඕන.
හවුල් ඉඩම් ප්රශ්නය: ලංකාවේ තියෙන භාගෙට බෙදපු (Fractional shares) ඉඩම්, තේසවලාමේ සහ උඩරට නීති ප්රශ්න මේකට ඇතුළත් කරන්න ගියාම ලොකු අවුල් එනවා.
4. 2025/2026 නවතම අප්ඩේට් එක සහ ඇත්ත තත්ත්වය (The Bitter Reality):ඔබ හිතනවා ඇති මේක පට්ට වැඩක්නේ, ඇයි අපේ ගමට තාම ආවේ නැත්තේ කියලා. මෑතකදී නිකුත් වුණු 2024/2025 විගණකාධිපති වාර්තා වලට අනුව බිම් සවිය පටන් අරන් අවුරුදු 26ක් ගිහිල්ලත්, ලංකාවේ ඉඩම් කැබලි මිලියන 16න්, ඔප්පු දීලා තියෙන්නේ ලක්ෂ 5කට (2%කට) විතරයි! මේ යන වේගෙන් ගියොත් මුළු ලංකාවම බිම් සවියට හරවන්න තව අවුරුදු 66ත් 300ත් අතර කාලයක් යනවා කියලා තමයි විද්වතුන් පෙන්වා දෙන්නේ. ඒ නිසා 2026 අයවැය යෝජනා වලදී, මේක වේගවත් කරන්න පෞද්ගලික මිනින්දෝරුවන්වත් (Private Surveyors) මේකට සම්බන්ධ කරගන්න කියලා ආර්ථික විශේෂඥයින් (Advocata වැනි ආයතන) රජයට දැඩිව යෝජනා කරලා තියෙනවා.
ව්යාපාරික/වෘත්තීය උපදෙස:“ඔබේ ගමටත් ‘බිම් සවියෙන් ඉඩම් මනින්න එනවා’ කියලා ලියුමක් ආවොත්, ඒක කුණු කූඩෙට දාන්න එපා! එදාට අනිවාර්යයෙන්ම ගෙදර ඉන්න. ඔබේ පරණ ඔප්පු, ප්ලෑන් ඔක්කොම මිනින්දෝරු මහත්වරුන්ට පෙන්නන්න. මායිම් හරියටම පෙන්නන්න. මොකද මේ ක්රියාවලිය ඇතුළේදී ඔබ නිදාගෙන හිටියොත්, වැරදි සහතිකයක් හැදුණට පස්සේ ඒක නිවැරදි කරන්න උසාවි ගානේ රස්තියාදු වෙන්න වෙන්නේ ඔබටමයි. අවදියෙන් ඉන්න!”
ඔබේ ඉඩමට තියෙන්නේ සාමාන්ය ඔප්පුවක්ද? නැත්නම් බිම් සවියෙන් මැනලා දීපු හිමිකම් සහතිකයක්ද? 
A. අපේ ගමේ තාම බිම් සවියෙන් මැන්නේ නෑ, තියෙන්නේ සාමාන්ය ඔප්පු!
B. අපේ ඉඩමට බිම් සවියේ ‘A පන්තියේ’ සහතිකය හම්බවුණා!
වියාචනය (Disclaimer):මෙහි දක්වා ඇත්තේ 1998 අංක 21 දරන හිමිකම් ලියාපදිංචි කිරීමේ පනත (බිම් සවිය) සහ එහි වර්තමාන ප්රායෝගික තත්ත්වය පිළිබඳව මූලික නෛතික සහ සමාජීය දැනුවත් කිරීමක් පමණි. ඔබේ ඉඩමට අදාළව බිම් සවිය සහතිකයක් ලබාගැනීමේදී හෝ එහි සංශෝධනයක් සිදුකිරීමේදී මතුවන ගැටලු සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම පළාතේ ඉඩම් නිරවුල් කිරීමේ නිලධාරීවරයාගෙන් හෝ සුදුසුකම් ලත් නීතිඥවරයෙකුගෙන් වෘත්තීය උපදෙස් ලබාගැනීම අනිවාර්ය වේ.
